Centraal aangestuurd
Meer dan 100 jaar geleden toen het aardappelkweekwerk in Nederland op gang kwam met kwekers zoals Veenhuizen en de Vries, respectievelijk de kwekers van de Eigenheimer en de Bintje, werd het kweken van aardappelen door de overheid gestimuleerd. In de eerste helft van de vorige eeuw werden instituten opgericht zoals het Instituut voor Plantenveredeling (IVP) en de Stichting Voor Plantenveredeling (SVP) waar wilde Solanum soorten met interessante eigenschappen op een landbouwkundig acceptabel niveau werden gebracht en vervolgens uitgegeven aan geïnteresseerde kwekers. Deze meer dan 200 veelal hobbyisten, ook wel boerenkwekers genoemd, selecteerden daar vervolgens rassen uit. Dit proces werd begeleid door de Commissie ter bevordering van het kweekwerk en het Onderzoeken van nieuwe Aardappelrassen het COA. Uiteindelijk werden de rassen beproefd door het Rijks Instituut Voor Rassen Onderzoek(RIVRO) om opgenomen te worden op de rassenlijst.
Regionale kwekersverenigingen
Kwekers in de diverse regio’s hadden behoefte om kennis uit te wisselen. Vandaar dat er rond 1953 en 1954 in de diverse regio’s de kwekersverenigingen zijn opgericht. Op dit moment bestaan de drie eerder genoemde verenigen nog en organiseren net als 70 jaar geleden diverse veredelingsactiviteiten.
Samen naar een betrouwbaar niveau
Jammer genoeg zijn veel van de centraal geregelde activiteiten verdwenen en verplaatst naar de kweekbedrijven. Zelfs het onafhankelijk rassenonderzoek, voordat de rassen opgenomen worden op de lijst, is op een paar eigenschappen na wegbezuinigd. Dit maakt het voor de telers en andere gebruikers in de keten moeilijk om een ras goed op haar waarde te beoordelen.
Bioimpuls
Maar één, bij de kwekers populair programma bestaat nog, het Bioimpuls programma. Net als in de tijd van het IVP en het SVP worden er zaden uitgeven waaruit toekomst bestendige rassen uit geselecteerd kunnen worden. Zowel hobbyisten als bedrijven werken samen om hieruit robuuste rassen te kweken. Inmiddels zijn de eerste rassen op de markt en zullen de komende jaren nog vele volgen.
Het jubileum
Tijdens het jubileum op 30 januari in het Gevangenismuseum in Veenhuizen startte de ochtend met de jaarvergaderingen van de drie afzonderlijke kwekersverenigingen. Daarna was er een centraal programma waar Ronald van Hulzen van de NAK uitleg gaf over de resultaten van het cultuur- en gebruikswaarde onderzoek. Per kwekersvereniging zijn de resultaten van de beproevingen gepresenteerd. Op deskundige wijze worden er in de diverse regio’s proefvelden aangelegd waar jonge rassen, ook wel zaailingen genoemd, worden beproefd. Het Geert Veenhuizen Fonds heeft de familie Könst blij verrast met een wandbord. De 2e generatie binnen de familie Könst heeft inmiddels 25 jaar gekweekt en diverse rassen op de rassenlijst in binnen- en buitenland. Het 1e wandbord is al in 1961 uitgereikt aan de heer Könst Sr. die in zijn kweekleven een hele rij succesvolle rassen heeft gekweekt. Na een prachtige filmpresentatie gemaakt door Jan Boer van de buitenlandexcursie naar Slovenië hebben de aanwezigen genoten van de lunch.
Het symposium
Tijdens het middagprogramma, wat is bezocht door meer dan 120 mensen hebben vier sprekers ons meegenomen in de ontwikkelingen binnen de veredeling. Jan Draaistra werkzaam bij ENZA in Enkhuizen heeft uitleg gegeven over de veredeling in de diverse groentegewassen. Wat kunnen we als aardappelveredelaars leren en vervolgens gebruiken bij het kweken van nieuwe aardappelrassen. Peter Vos van de HZPC ging in op de problemen door de klimaatverandering. In de diverse teeltgebieden nemen de extreme weerssituaties toe. Dit vraagt om een ander type ras, die zowel onder droge-, natte als hete omstandigheden een betrouwbare opbrengst produceert. Na de pauze hebben we van Richard Visser gehoord wat de mogelijkheden maar ook de knelpunten zijn bij het inzetten van de nieuwe veredelingstechnieken. Vele genen zijn inmiddels geïdentificeerd en worden via de merker technologie gebruikt tijdens de selectie van de nieuwe rassen. Als laatste spreker tijdens het symposium heeft Jan van Hoogen de aanwezigen duidelijk gemaakt dat het vrij komen (na 30 jaar kwekersrecht) van diverse prominente rassen de markt kan beïnvloeden. Meer details over de presentaties van de genoemde sprekers zijn binnenkort in de verschillende vakbladen zoals de Aardappelwereld en Akkerwijzer te lezen.
Stellingen
De organisatie heeft door middel van 10 stellingen de mening van de aanwezigen gepeild. Een paar uitkomsten:
- 86% van de aanwezigen denkt dat we in de toekomst 100 ton per ha gaan halen.
- Ruim 80% denkt dat de toekomstige aardappelteelt niet kan zonder gewasbeschermingsmiddelen.
- 83% denkt dat de toekomstige aardappel niet diploïd wordt maar tetraploïd blijft.
Meer details vindt u binnenkort in de vakbladen.
Een prachtige kwekersdag
We kunnen terugkijken op een succesvol 70 jarig jubileum van de aardappelkwekersverenigingen in Nederland. De opkomst was hoog, de aanwezigen hebben genoten en zijn met een voldaan gevoel terug gegaan naar hun regionale kweekomgeving. Ons kent ons! Nog steeds een levendige club met een passie voor de aardappelveredeling.
